Online theologische en missiologische magazines

Er zijn verschillende E-zines op het web die zeker de moeite van het lezen waard zijn. Hieronder noem ik er een paar met de webadressen waar je ze kunt vinden:

Journal for Baptist theology and ministry
Encounters
Next Wave
The Ooze

Ik hoor graag of jij er ook een aantal leest...

Leron Shults over de ecclesiologie van de Emerging Church

Leron Shults is een Amerikaanse theoloog die doceert aan de Universiteit van Ager in Noorwegen. Op zijn blog plaatste hij recentelijk een "draft" artikel met de titel: "Reforming Ecclesiology in Emerging Churches". Ik ben zeer gecharmeerd door zijn wijze van theologiseren. Hij benadert de theologie op nieuwe wijze en verfrissend. Het geplaatste artikel bevat interessante opmerkingen over de status en de richting van de emerging church. Van de inhoud neem ik hier een samenvatting op.

Reforming Ecclesiology in Emerging Churches

Shults stelt zich in dit artikel de volgende vraag: "Waarom roept de emerging church zoveel enthousiasme op in het gehele theologische spectrum en in een grote verscheidenheid van culturele contexten?" Schults wil deze vraag beantwoorden door te kijken naar de aard en taak van de kerk. Wat betekent het om "kerk" te zijn? Schults herkent deze aard van "emerging churches", en daarmee de kerk als geheel, in een citaat van Woodhead en Heelas uit "Religion and Modern Times":

"In short, we predict that a wide variety of religions will continue to coexist, but that the winners will be those which put people in touch with a God beyond self, make a difference, sustain supportive and affective communities, emphasize experience, have a political or economic job to do, and empower."

Reformerende ecclesiologie
Schults zoekt zijn antwoord naarde aard en taak van de kerk (en dus de emerging church) in de verwoording van de ecclesiologie. Emerging gemeenschappen zoeken naar nieuwe manieren om Jezus te volgen in een laat moderne samenleving. Oude theologische posities zijn daarbij niet vanzelfsprekend. "Emerging churches" zoeken naar een voortgaande theologische dialoog om antwoorden te formuleren voor een veranderende samenleving. Voor de ecclesiologie wil het zeggen dat oude vormen aan "deconstructie" worden onderworpen en daarna opnieuw worden opgebouwd. Citaat van Shults:

This suggest an interest in ecclesiology that reforms; theological efforts to articulate the identity (and agency) of the church should emerge out of and be oriented towards reformation.

Deze reformerende ecclesiologie hangt Schultz op aan de vier "notae ecclesiae" van de kerk: één, heilig, algemeen/katholiek en apostolisch.

De kerk is één
Volgens Shultz zijn de eerste eucumenische concilies beïnvloed door een Griekse ontologie en door keizer Constantijn en zijn opvolgers. Dat heeft ervoor gezorgd dat de gemeente werd gezien als een eeuwig ideaal beeld, waarbij eenheid bovenaan stond en verschil van mening de kop in werd gedrukt. Binnen de Emerging church wordt de eenheid als een ideaal gezien, maar er is ook ruimte voor pluraliteit en diversiteit. Men zoekt juist naar diversiteit die mogelijkheden biedt om te transformeren. Een "idealized sameness" levert vaak verstarring op.

In other words, the "ecumenical" efforts of emergents are aimed at both reconstructing the "identity" of the church mediated by encountering "alterity", and reforming the communal practices within and across de-nominating bounderies.

Dit zorgt voor dialoog over verschillen en bevordert netwerkvorming. Dit blijkt vaak effectiever te zijn dat de "officiële" kerkelijke weg op bestuurlijk niveau. Deze emerging netwerken zoeken naar transformatie van de bestaande gemeenschappen en gemeenschap (reformative communion). Men wil de verstarring ondergraven die na verloop van tijd binnen kerken optreedt.

De kerk is heilig
Heilig zijn in het kader van de kerk wil zeggen dat de gemeenschap apart gezet is binnen de heilsgeschiedenis. In het kader van de Constantijnse obsessie voor eenheid, betekende dat volgens Schults dat de kerk haar missie uitvoerde als was het kolonisatie. "Heilig" wil dan zeggen dat men niet besmet moet raken met de "wereld". Emerging churches hebben een afkeer van deze koloniserende missiologie. De kerk is ingebed in de wereld. Augustinus benadrukte dat alleen binnen de kerk het heil te vinden was. Dat sluit hen die zich buiten de kerk bevinden uit voor het heil. De emerging church ziet het heil juist in de wereld, daar worden mensen gered voor de eeuwigheid. In die zin is het heil buiten de kerk te vinden.

Many emergents want to focus more strongly on the way in which embodied communal life here and now is being redemptively transformed, re-ordered in salutary ways that manifest justice in the world. In a certain sense, then, one could say that all salvation is "outside" the church.

Een gemeenschap die heilig is, is afhankelijk van de Heilige Geest. Ireneaus zei al dat daar waar de kerk is, de Heilige Geest aanwezig is. De Geest gaat waarheen Hij wil en is niet gebonden aan het hart van de gelovige.

Heilig worden als gemeenschap is steeds heiligheid die zorgt voor reformatie. Een geloofsgemeenschap is aanwezig in de wereld in de kracht van de Heilige Geest die in de wereld werkzaam is.

De kerk is algemeen/katholiek
Hier gaat het niet om de Rooms Katholieke kerk, het gaat om de totaliteit van de kerk. Binnen de emerging church beweging zijn verschillende kerkelijke achtergronden aanwezig, maar worden ook gevonden in verschillden contexten (huiskerken, cafe's, tradionionele setting, enz.)

(Emerging churches) are generally willing to deconstruct old models that once worked well in the past in order to reconstruct new always-evolving models that respect particularity of each new context.

Dat is ook de reden dat op verschillende continenten gemeente ontstaan met een emerging oriëntatie.

Praktisch is het benadrukken van de totaliteit van de kerk zichtbaar in het bedienen van de sacramenten. Het avondmaal is niet voorbehouden aan een enkele gemeenschap die mensen van een andere geloofsgemeenschap uitsluit. Jezus nodigt, zonder uitsluiting, mensen uit naar de tafel van gemeenschap. Of zoals Scot McKnight over het avondmaal zegt, het is:

"not a meal so much in need of protection as it is a meal in need of missional extension ... if a person seeks grace, this is where we want him to come."

Een ander voorbeeld dat Shults noemt is ordinatie. In veel denominaties moeten kerkelijk werkers gescreend worden om binnen de kerk te functioneren. De "bediening" wordt vandaag de dag gedaan door professionals en is management gericht. De toenemende afstand tussen de leek en de professionele werker wordt daardoor benadrukt. Maar...

While such way of policing the community may have some sense to past generations, emergents increasingly find such models oppressive and offensive, preferring more open-ended, dynamic models of self-organization.

Shults pleit voor het gebruik van de term "diakonos": werkers binnen een gemeente dienen de gemeenschap. Binnen een "reforming ecclesiology" is het beleid erop gericht om elkaar wederzijds te dienen op het persoonlijk vlak.

De kerk is apostolisch

Binnen verschillende tradities wijst apostoliciteit op het doorgeven van de traditie (bijvoorbeeld door middel van het opleggen van handen). Binnen de Rooms Katholieke kerk is het gegarandeerd door de pauselijke lijn die teruggaat op Petrus. De aandacht binnen de emerging church voor de traditie roept de vraag op naar de relatie tot die traditie. Wanneer je deel bent van de christelijke kerk ben je hoe dan ook verbonden met de traditie. Schults valt terug op Andersons "Emergent theology for the emerging church". Anderson benadert de traditie vanuit het "Jerusalem"-model, dat meer naar binnen en op het verleden is gericht (ook wel centripetaal). Daarnaast noemt Anderson het "Antiochië"-model, dat een focus heeft naar buiten en verbonden is met de praxis van de geloofsgemeenschap en daarmee meer aandacht vraagt voor het werk van de Heilige Geest (ook wel centrifugaal). Volgens Shults leunen emerging churches meer tegen het Antiochië-model aan.

Een andere benadering voor apostoliciteit is de definitie van de term "apostolos". Dit is iemand die wordt gezonden met een missie. Zoals eerder werd gezegd, kan dit opgevat worden als het koloniseren van de ander. Het is echter niet alleen dat "wij" naar "hen" gaan, maar zenden houdt tegelijkertijd ook ontvangen in. Geloofsgemeenschappen moeten openstaan om iets te leren van ontmoetingen met anderen die anders zijn. Emerging churches moeten gastvrij zijn en openingen te bieden voor andere stemmen. "Apostolisch" zijn of worden, houdt een actieve ontmoeting in met een wereld die op zoek is naar bevrijding en vrijheid. Gastvrij zijn betekent het in liefde ontvangen van anderen in de gemeenschap.

Toch een "statement of faith"?
Heeft de emerging church dan geen geloofsbelijdenis? Een geloofsbelijdenis zorgt voor controle. De aanwezigheid van een geloofsbelijdenis kan een weg openen voor hen die kritiek hebben en het maakt het mogelijk om de beweging op het procrutesbed van de dogmatische theologie te ontleden.

Whatever else Emergent may be, it is a movement commited to encouraging the lively persuit of God and to inviting others into a delightfully terrifying conversation along the way.

Emergers zoeken niet naar DE juiste verwoording van het geloof als was er een absoluut juiste theologie die onaantastbaar is. Elk goed gesprek gaat natuurlijk om proposities, maar deze zouden het gesprek juist moeten stimuleren en niet afbreken. Het gaat om de dynamiek, veel dogmatische gesprekken eindiging in een statisch-quo. Door het werk van de Heilige Geest ontstaat een reformerende theologie, en onderstreept dat een kerk ten alle tijde emerging moet zijn: ecclesia reformata et semper reformanda.

Conclusie

1. Er is eenheid in liefde, maar deze uit zich in een meerkleurige expressie.
2. Kerken worden opgeroepen om heilig te zijn, maar zijn als missionaire gemeenschap ingebed in een concrete samenleving zonder dat ander (sdenkende) verdrukt worden.
3. Christelijke gemeenschappen worden gekarakteriseerd door een universeel uitstrekkende liefde, en krijgt vorm in dienstbaarheid waarbinnen een geloofsgemeenschap functioneert.
4. Als geloofsgemeenschap functioneren, betekent verbonden zijn met de eerste apostelen, maar het heeft niet een blinde acceptatie van de traditie tot gevolg. Volgelingen van Jezus kenmerken zich door gastvrijheid, voor en met buren en vijanden.

Emerging churches worldwide have a great deal to teach us about reconstructing ecclesiology and reforming our communities in ways that mark them as faithfully participating in Jesus' way of knowing, acting and being in the world.

Antwoord aan Freek (3, slot)

Het heeft weer een tijdje geduurd, maar de Spaanse KPN verklaarde dat een telefoonaansluiting nog wel even op zich kon laten wachten. En dus het internet-vasten duurt nog even voort. De honger wordt zo nu en dan gestild, maar voor mij blijft het rommelen. Maar dat terzijde.

Ten eerste, we hadden het over recht in de leer. Freek, dit zeg je in je reactie:

“In emergende gemeenschappen, lijk je zelf te moeten concluderen wat de kern is en wat niet.”

Wat je concludeert klopt niet helemaal. Veel “emergende” gemeenschappen vallen terug op de traditie of de kerkgeschiedenis. Paulus noemt het in 1 Korinte de “overlevering”. Er is dus wel degelijk een continuïteit tussen wat mensen over de bijbel hebben gezegd in het verleden en wat men nu denkt over wat de bijbel zegt. In de “emerging church” is daar juist veel meer aandacht voor.

Wat je over valt is denk ik het woordje “zelf”. Elk moet voor zichzelf bepalen wat gedacht moet worden over wat de bijbel zegt. Zoals ik eerder zei, is dat dus niet alleen het geval. Men zoekt meer dan ooit naar wat het verleden zegt. Binnen de “emerging” beweging is belangstelling voor een theologische richting die zich “radical orthodoxy” (RO) noemt. Binnen RO is er juist veel aandacht voor Augustinus.

Juist evangelicalen hebben vaak gedacht dat zij de bijbel fris konden lezen. De Heilige Geest liet hen zien wat de boodschap van een tekst was. Binnen de evangelicale wereld kom je dan ook de meest exotische denkbeelden tegen. De Rooms Katholieke kerk werd vaak verweten dat ze de traditie naast de bijbel plaatsten. Ik denk dat deze houding van de evangelicalen nogal hooghartig is. Ook de evangelicale beweging staat op de schouders van het verleden, of ze dat nu wel of niet willen toegeven.

Ten tweede, veel “emerging”geloofsgemeenschappen gaan ervan uit dat theologie in de gemeenschap bedreven moet worden. Na een aantal jaren theologie kan ik dat alleen maar bevestigen. Theologie is ten eerste een taak van de plaatselijke geloofsgemeenschap en niet van de theologie op de academie. Het gaat niet om het “zelf” doen, het gaat erom dat de geloofsgemeenschap samen leert verstaan wat het betekend om Jezus te volgen (deden ze dat ook niet in Berea en Jeruzalem). Het wil niet zeggen dat er allerlei nieuwe zaken worden “ontdekt”, maar dat er een beweging ontstaat die leert nadenken over wat de bijbel voor deze tijd te zeggen heeft op basis van wat daarvoor aan theologie is voortgebracht. Theologie wordt altijd bedreven in een context. Wanneer de context verandert, verandert ook de theologie. Trouwens, ook de schrijvers van het Nieuwe Testament contextualiseerden hun boodschap, maar dat even terzijde.

Tot slot nog iets over de beschuldiging van Fitch richting McLaren. McLaren wordt vaker als schietschijf gebruikt, omdat hij door velen als dé woordvoerder wordt beschouwd. Hij zegt van zich zelf dat hij dan niet is en ook niet wil zijn. We moeten dat wat McLaren zegt dus ook niet op de hele “emerging” beweging plakken. De meeste “emerging churches” hebben een evangelicale, conservatieve theologie (zoals de gemeente waar Fitch voorganger is, een ander voorbeeld is de gemeente waar Dan Kimball voorganger is). Er zijn ook schrijvers en denkers die theologische overtuigingen hebben die afwijken. Binnen de “emerging church” is er openheid om deze verschillende inzichten te spreken. Er worden blogs mee vol geschreven. Fitch, en ook anderen hebben dat gedaan, dwingt McLaren om over een aantal zaken theologische duidelijkheid te geven. McLaren doet dit niet, omdat hij dan weer in een hokje wordt geplaatst. En dat willen we allemaal erg graag, zekerheid en duidelijkheid. Wordt die niet gegeven, dan schrijven we direct een beweging af. De bijbel zegt wel iets over een aantal fundametele overtuigingen, zoals de het feit dat Jezus Gods Zoon is en gestorven is en opgestaan. Dit ontkent McLaren in het geheel niet. De “emerging” beweging zoekt juist het gesprek over allerlei andere theologische overtuigingen.

Freek, ik denk dat jij het niet eens bent met een aantal theologische overtuigingen. Binnen de “emerging” beweging is dat geen probleem. Binnen de evangelicale, ook Nederlandse, beweging is dat wel een probleem. Steeds weer merk ik dat het binnen de evangelicale beweging gaat om zwart-wit denken en fundamentele zekerheid (bijvoorbeeld: komt Jezus nu voor of na de grote verdrukking terug?). Binnen een dergelijk denken past geen “emerging” beweging. En daar stopt dan de discussie en beginnen de verwijten.

The new christians (2)

Kan een "emerging church" verschillende christelijke smaken in zich opnemen? Ja, zegt Tony Jones, want dat is Generous Orthodoxy (zie het boek van McLaren). Deze openheid zet de eigen theologische overtuiging op spanning. Het laat andere overtuigingen toe, zonder dat het bedreigend is.

Volgens Jones heeft het conservatieve smaldeel een te beperkte blik gehad. Het milieu, racisme of dierenrechten werden als snel in een liberaal hokje geplaatst.

Jones zoekt naar de derde weg. Niet liberaal. Niet conservatief evangelisch. Wat dan wel?

Het is de vraag of dat "emergent" is. Ik hoop daar achter te komen. Een zekere Anthony heeft bij "emergent" wel een aantal antwoorden gevonden, die hij niet vond in de pinkstergemeente waartoe hij behoorde.

1. "what I see in the emergent church are the conseptual tools and practices that break out of that imperialistic past."
2. "and second is the notion of friendship."

Kunnen we deze twee punten koppelen aan de Nederlandse situatie? Ja en nee. Het evangelicale smaldeel in Nederland kent niet de extreme vormen die het wel kent in de VS (Henk Binnendijk vergelijk ik even niet met Pat Robertson). Ik zie eerder dat de evangelicalen in Nederland niet precies weten wie ze nu eigenlijk zijn en waar ze voor staan. Volgens mij zitten ze in een geweldig identiteitscrisis. Dat doet mij pijn. Ik herken mij in het tweede punt. Ook in Nederland ontstaat een netwerk van jonge (van geest) gemeentebouwers uit allerlei kerkelijke achtergronden. Ze vinden elkaar vanuit een bewogen missionair hart. Er ontstaan via bijeenkomsten en blogs vriendschappen. Ik waardeer deze ontwikkeling enorm.

The new christians (1)

In de komende posts blog ik over het nieuwste boek van Tony Jones: "The new christians". Jones is coördinator van "Emergent" in de Verenigde Staten. Dit boek beschrijft "Emergent" en daarmee ook delen van de "emerging church". Dat maakt het boek voor mij bijvoorbaat interessant.

Het eerste hoofdstuk plaatst Jones de "emerging church" in een kader. In de kern is de "emerging church" in de Verenigde Staten een reactie-beweging. Men reageert op kerkelijke beleving die gekleurd is door het modernisme, terwijl het postmodernisme hand over hand in invloed toeneemt. Met name het conservatieve evangelicalisme moet het ontgelden.

Jones ziet de invloed van het modernisme in twee theologische stromingen terugkomen: het liberalisme en het fundamentalisme. Beide staan als twee polen tegenover elkaar, maar hebben in essentie hetzelfde epistemologische vertrekpunt. De "emerging church" zoekt een "derde weg". Ik hoop in dit boek er achter te komen wat deze derde weg is volgens Jones.

Lancering nieuwe site Fresh Expressions

Fresh Expressions heeft een site gelanceerd waarop informatie gedeeld kan worden die betrekking hebben op nieuwe iniatieven. Je vindt de site hier.

A mile wide and an inch deep

Ik heb me verbaasd over de situatie in Kenya. Ik heb getwijfeld of ik er over zou schrijven. Maar vandaag las ik in de krant dat een niet te noemen voorganger in Kenya het kapmes al in de hand had toen hij God tot hem hoorde spreken. "Dat doet een christen niet!", zei de stem. Had hij dat van te voren dan niet in de gaten? Kwam het niet eerder bij hem op dat christenen leven volgens het onderwijs van Jezus die zei: "Heb je vijanden lief!"

In hoeverre beïnvloed het geloof gedragingen en handelingen van mensen? Wanneer je naar Kenya kijkt dan zou je kunnen concluderen dat die invloed nihil is. We zijn Rwanda alweer snel vergeten, maar waren de meeste mensen die de slachtingen uitvoerden niet christen?

Eén van de kenmerken van de "emerging church" is dat ze de cultuur willen beïnvloeden (volgens Gibbs en Bolger). Hoe dan? Want de christenen zelf handelen heel vaak niet als christenen, als je begrijpt wat ik bedoel. We zeggen vaak dat Nederland beïnvloed is door het christendom. Welke kenmerken zijn dat in concreto?

Waar staan we als "Emerging Nederland"?

Wat kenmerkt geloofsgroepen in Nederland die affiniteit hebben met de "Emerging Church"? Die vraag stel ik mezelf aan het einde van mijn thesis. Tot nu heb ik deze punten:

• Er is aandacht voor groepen mensen die lastig te bereiken voor een traditionele kerk.
• Veel "emerging" gemeentestichters breken met de bestaande kerk(en). De ruimte binnen bestaande kerken voor nieuwe kerkvormen blijkt klein of is er niet.
• Bestaande kerken neigen naar het controleren van nieuwe initiatieven (wanneer er nog geen sprake is van een breuk).
  
• Er is openheid voor nieuwe en frisse ideeën in "emerging" kringen.
  
• Er is een weerstand merkbaar voor postmoderne "trendtermen". Geen deconstructie of grote verhalen a.u.b!
  
• Veel denken wordt overgenomen vanuit een Angelsaksische context, zonder dat er een omzetting plaatsvindt naar de Nederlandse situatie. Bestaat "emerging" Nederland wel?
  
• Doen van is belangrijker dan denken over.
• Wie vertelt mij hoe je een "emerging" church moet stichten?
• De "emerging church" is in Nederland met name nog een conversatie.
  

Waar ben je het mee eens, waar ben je het oneens en wat moet aan de lijst worden toegevoegd? Ik roep op tot enige zelfreflectie. Ik ben benieuwd.

Bijna zover!!

Ik heb de laatste 3 maanden geen post meer geschreven. Ik ben helemaal ondergedoken geweest om mijn studie aan de VU zo snel mogelijk af te ronden. Binnenkort bevalt Mariska en dan vragen andere zaken en een klein mensje aandacht.

Vandaag kreeg ik mij laatste commentaar terug van mijn begeleider op mij thesis. Na het verwerken daarvan, kan de thesis naar de meelezer en is het einde in zicht. Afgelopen tijd heb ik een dikke 40 "Emerging church" boeken gelezen (er liggen er ook nog een paar te wachten). Dik 20 artikelen en daarnaast nog YouTube filmpjes, blogposts en websites van "emerging" groepen. Wat wordt er wat afgeschreven en besproken. Binnenkort zal ik aandacht geven aan een aantal boeken.

Eén ding is me bij gebleven na een paar maanden studeren en dat moet ik kwijt en dat is dit: wat kunnen sommige conservatieve evangelicalen in de VS de "emerging church" en hun leiders enorm de grond in boren. Ik zeg het maar even heel erg plat, maar het komt uit de grond van mijn hart. De openheid die binnen de "emerging church" wordt gezocht, wordt door deze wat oudere (leeftijd) evangelicale mannen niet in dank afgenomen. In een laatste filmpje wat ik zag, zaten twee mannen van over de 60 jaar het foute van de Rooms Katholieke kerk uit de doeken te doen? Waarom? De "emerging church" staat open voor mystiek. Daarna begonnen ze een referaat over de woestijnvaders die het zendingsbevel niet serieus namen. Daar staat natuurlijk dat we de wereld in moeten gaan. Dat de woestijnvaders dat niet doen, steekt blijkbaar.

Ik ga er niet veel woorden aan vuil maken (je zou er bijna post-evangelisch van worden). Dit wil ik wel kwijt: waar zijn we eigenlijk mee bezig als we als christenen elkaar zo benaderen? Ik hoop dat Nederland daarvoor bewaard wordt. Ik zie en lees echter vergelijkbare bekrompenheid. Laten we met elkaar afspreken dat we niet vervallen in deze afbrekende discussies!

Laat de ware Che Guevara opstaan!

Ik merk dat er een aantal Nederlandse bloggers zijn die van mening zijn dat de kerk radicaal moet veranderen. Soms blijken de vormen aangepast te moeten worden, anderen plegen een Derridiaande deconstructie toe op het wezen van de kerk.

De geschiedenis laat zien dat de cultuur grote invloed heeft op kerkelijke structuren. Ook al zullen veel theologen het ten stelligste ontkennen, cultuur vormt de kerk. De uitspraak "Ecclesia semper reformanda est" gaat elk moment op. Het is wel van belang onszelf de vraag te stellen of veranderingen alleen van toepassing zijn op structuren of in meer algemene zin op de sociologische kenmerken van de geloofsgemeenschap? Zijn deze veranderingen ook op de theologie van toepassing? Ik komt tot de ontdekking dat het geldt voor beide. De theologie is ingebed in een cultuur die haar vormt. Ook daar willen heel veel theologen niet aan. Met een voorbeeld wil ik dit aantonen. Eeuwenlang is de positie van de vrouw ondergeschikt geweest aan die van de man. Onder invloed van de feministische golven de afgelopen decennia komt er meer ruimte. Binnen het "emerging" gedachtegoed worstelen vele denkers en doeners met dit probleem. Ook in de Nederlandse setting zoekt men naar nieuwe theologische gedachten en structuren (al voeren de aan te passen structuren nog steeds de boventoon, helaas). Jason Clark toont in zijn dissertatie "Via Media" aan dat werkelijke veranderingen een theologische basis moeten hebben, maar dat terzijde.

Welk karakter hebben deze veranderingen? Zoals ik al zei, pleiten sommigen voor een revolutie. Zo zijn er mensen die de karakteristieke kerkdienst achter zich hebben gelaten. Sommigen beleven hun geloof helemaal buiten de kerkelijke verbanden. Een radicale breuk tussen de oude en de nieuwe beleving plaatst deze mensen in een nieuwe geloofservaring. Ik denk dan aan de huiskerken die ontstaan, ik denk aan de geloofsgemeenschappen die ontstaan zonder enige band met een groter kerkelijk verband, ik denk ook aan sommigen die niet het geloof, maar wel de kerk vaarwel hebben gezegd. Op deze wijze kunnen nieuwe inzichten snel vormgegeven worden. Ook kan snel ingespeeld worden op een snel veranderende cultuur. Verschillende schrijvers denken hierover na: George Barna (Revolution) of Alan Jamieson (A churchless faith).

Anderen pleiten voor een meer geleidelijke overgang. Het rapport "Mission shaped church" van de Anglicaanse kerk in Engeland is daar een voorbeeld van. Ook Kester Brewin in zijn boek "The complex Christ" pleit hiervoor. Hij zegt: "If we are to transform the whole, and truly alter the very nature of things for the good, then the mode of change cannot be revolution, but evolution". Achter deze opmerking zit het besef dat een geloofsgemeenschap nooit alleen staat, maar altijd deel uitmaakt van een groter verband (de kerk is "katholiek", staat op de schouwers van vele kerkmensen in de geschiedenis). Opgemerkt moet worden dat sommige veranderingen op deze wijze nooit zullen plaatsvinden. Brewin zegt daarop dat dat niet onze zaak is, maar van God, die Zijn kerk bouwt. Deze visie betrekt de hele kerk bij nieuwe gedachten en vormen, zonder dat er breuken optreden.

Hier staan twee visies tegenover elkaar. Twee visies die beide het "semper reformanda" voor ogen hebben. Kunnen ze samengaan? Daarover in een volgende post.

Voorbeelden van "Emerging churches"

Tijdens het schrijven van mijn thesis, kwam ik deze filmpjes tegen op YouTube. Insprirerende kost!!


-----

-----
Missional/Emerging Church

Aan mijn Profiel Toevoegen | Meer Video's

Denken in systemen

Ik was vandaag in gesprek met iemand over creatieve manieren van kerk zijn. Ik merk hoe lastig het is om niet in systemen of modellen te denken. Wanneer ik praat over de dingen die mij bezig houden m.b.t. kerk-zijn moet ik er vaak bij zeggen dat het niet Willow-II of een 6de en 7de doel is dat aan The Purpose Driven Church wordt gehangen. Modellen zijn statisch. Denken over kerk moet volgens mij een "continuous change" zijn. Dat wil niet zeggen dan de kerk met alle winden mee waait, maar steeds moet afvragen waarom we dingen doen zoals we dat doen. Willow spreekt modern denkende mensen aan die overtuigd willen worden en daar ook de kans voor krijgen. Kunnen we in deze tijd kerk zijn d.m.v. modellen? Dat is de vraag die mij triggert.

Inside-out en outside in

Deze twee termen komen de laatste tijd langs. Vandaag het boek gelezen van Daniël de Wolf "Jezus in de Millinx". Een indrukwekkend en insprirerend verhaal over werken in één van de moeilijkste wijken van Nederland. In bewonder de mensen van "The Mall". Niet zozeer om ze daarmee op een voetstuk te plaatsen. Ik weet zeker dat ze daar ook geen prijs op zouden stellen. Maar ze zijn met vallen en opstaan, in voor en tegenspoed, gebruikt door God. Dat maakt dit boek duidelijk. In dit project werkt men "outside-in". Dat wil zeggen dat ze buiten de kerkmuren hun werkterrein hebben. Daniël zegt dat je daar mensen voor moet vragen om dat te doen, want het lukt kerken niet om volledig buiten de eigen grenzen te werken. Ook is het zo dat mensen die niet christen zijn of zijn geweest het erg moeilijk vinden zich thuis te voelen in een kerk. Ik merk dat ook in onze kerk. Het is lastig om de groep die niet met kerk en God zijn opgegroeid, binnen te houden. We zien met name mensen tot bekering komen of opnieuw zich toewijden die het geloof een tijdje vaarwel hebben gezegd. Met de "echte" niet christenen is dat anders. Soms lukt het, maar in onze midden-klasse-kerk voelen ze zich maar met mate thuis. Dat geldt nog meer voor mensen die het harde leven van alledag aan den lijve ondervinden: mensen in de bijstand, verslaafden, mensen uit een subcultuur. Er is geen aansluiting. We proberen het wel, maar op een of andere manier lukt het niet. Projecten als "The Mall" geven mij hoop. Het betekent wel dat wanneer we deze mensen iets van Jezus willen laten zien, we het anders moeten doen. Als we tevreden zijn met onze midden-klasse-kerken, dan kunnen we gewoon doorgaan. Aan ons de keus...

Toch maar iets nieuws beginnen?

Allelon heeft een nieuwe website

Allelon is een studiecentrum in de VS waar nagedacht wordt over de "missional church". De geheel vernieuwe de website biedt veel informatie: artikelen, mp3's en video's. Het is mijn hoop om nog eens een conferentie te bezoeken die georganiseerd is door Allelon. Dat is tot nu toe nog niet mogelijk geweest, maar gelukkig zetten ze verschillende toespraken op het net. Bijvoorbeeld deze van Brain McLaren.

CV2 en OSF

Om deze post te begrijpen is het verstandig eerst deze post en het bijbehorende artikel te lezen van Matthijs Vlaardingenbroek te lezen. Hij schrijft:

Zaterdag 10 februari 2007 organiseerden wij de 5^de netwerkavond voor mensen die betrokken zijn bij gemeentestichten, emerging church, nieuwe vormen van kerk-zijn en missionair gemeente zijn. Het thema van deze avond was ‘de kerk op haar smalst’. Ik gaf die avond een korte introductie over dit thema, hetgeen tot een redelijk felle discussie leidde. Terugkijkend hierop lag de schuld hiervoor bij mij, omdat ik in mijn presentatie een foute conclusie had getrokken. Ik had namelijk de puristen en de pragmatici als tegenpolen neergezet; hetgeen ze niet zijn.

Ik was op deze avond aanwezig en bleef met vragen zitten. Misschien ging het te snel of had ik niet helder wat de essentie was van de discussie. Met CV2 wordt bedoeld de aanwezigheid van Christus op die plekken van 2-3 gelovigen samenkomen. OSF betekent organisatie, structuur en functionaliteit). Matthijs corrigeert zichzelf in het artikel, maar ook dan is het voor mij niet helder wat de relatie is tussen het wezen van de kerk (Matthijs noemt dat purisme) en de kaders waarbinnen de kerk functioneert (Matthijs noemt dit pragmatisme). Deze discussie kwam op gang door de thesis van Teun van der Leer die zijn vijf essentiele kenmerken noemt met betrekking tot het wezen van de kerk. Matthijs verbindt de kenmerken aan de twee polen die hij voorstelt.

• Samenkomen (CV2)
• Verbondenheid (CV2)
• Belijden dat Jezus Heer is (CV2)
• Continuïteit (vormen, gestalte) (OSF)
• Flexibiliteit (context) (OSF)
• Charismata (CV2)

Deze invulling gaat volgens mij niet geheel op. Samenkomen is niet alleen puristisch, maar hoort ook bij OSF. Waar komt je samen, hoe doe je het, enz. Kun je van de kenmerken van Teun niet een CV2 pool en een OSF pool aanwijzen? Zo zou dat dan verwoord kunnen worden:

• Gemeenschap (CV2) <--> Samenkomen (OSF)
• Apostoliciteit (CV2) <--> Samenwerking (OSF)
• Belijden: Jezus is Heer (CV2) <--> Als Jezus zijn in de wereld (OSF)
• Katholiciteit (CV2) <--> Continuïteit in vormen en gestalten (OSF)
• Wijzen naar het koninkrijk van God (CV2) <--> Flexibel om het Koninkrijk zichbaar te maken (OSF)
• Basis in de vrucht van de Geest (CV2) <--> Inzetten van de gaven van de Geest (OSF)

Er kan gediscucieerd worden over de gemaakte keuzes. Het is een aanzet tot verdere discussie.

Verschuiving

Eén van mijn profs zit op dit moment in de VS. Het heeft een sabbatical op Princeton. Hij schrijft in het Centraal Weekblad dat de "grote" kerken in de VS steeds minder mensen trekken. Dat grijpt mijn aandacht, want in Nederland is het niet veel anders. Veel stappen over naar naar de onafhankelijke, vrije en kleine kerkjes.

In de New York Times werd in januari veel aandacht gegeven aan deze kleine straatkerkjes. Dit citaat wil ik je niet onthouden:

"Ze hebben onderling nauwelijks verband, en aan de oppervlakte komen doen ze niet, maar ze vormen het vlechtwerk van de samenleving. [...] maar bieden wel een levensverband en vooral een bedding van overleven van velen. Deze haast ondergrondse kerk is van levensbelang voor velen. De New York Times erkent dat."

In de vele discussies over grote kerken die moeten groeien in aantal, vind ik dit een opvallende uitspraak. Blijkbaar hoef je niet zichtbaar te zijn voor de maatschappij om toch de samenhang te vormen. Een citaat om te onthouden.

A New Kind Of Christian

De triologie van Brain McLaren is een aanrader. Toch heb ik wel een paar problemen met zijn theologische stellingnames (sommige ook niet trouwens). Dat werd vergroot door een blog-entry op Radical Conqruency. In deze entry wordt een oproep gedaan om "Evolution Sunday" te promoten. Doel van de dag is het onder de aandacht brengen van de relatie tussen geloof en wetenschap. Een aantal kerkelijk werkers in de VS hebben een soort petitie opgesteld waarin ze zeggen dat ze:

“believe that the timeless truths of the Bible and the discoveries of modern science may comfortably coexist. We believe that the theory of evolution is a foundational scientific truth, one that has stood up to rigorous scrutiny and upon which much of human knowledge and achievement rests.”

McLaren beschrijft de gesprekken tussen meerdere mensen die de nodige levensvragen hebben. Hij past een vrije forse decontructie toe op het scheppingsverhaal en de eerste 11 hoofstukken van Genesis. Ik heb met name problemen met zijn bijbelgebruik. Ik ben in het geheel geen tegenstander van zijn narratieve benadering, maar ik zit toch wel aan te hikken teggen zijn benadering van Genesis. Het gaat me niet in de eerst plaats om evolutie of schepping of een combinatie van beide. Ik kan niet meekomen in de wijze waarop het de bijbeltekst gebruikt. Dit Neo-liberale denken zie je meer terug in emerging churches. Heeft één van jullie de boeken gelezen? Hoe sta jij er tegenover?

Toch weer redelijk veel gelezen

Dit jaar is niet voorbij gegaan zonder het lezen van boeken. In willekeurige volgorde de hoogtepunten:

Brain McLaren zoekt de positieve punten in verschillende kerkelijke tradities. Hij laat je beseffen dan we nog steeds erg vastzitten aan onze kerkelijke achtergronden. Er is veel rijkdom aanwezig bij medegelovigen die theologisch anders denken.

Het standaard werk "to be". Bolger en Gibbs geven een overview van de Emerging Church beweging.



Dit boek heeft mij een nieuwe visie gegeven op de essentie van de kerk. Volf leunt aan tegen de Free Church movement. Het is meer dan begrijpelijk dat dit boek ook veel aandacht krijgt van emerging kerkplanters en -bouwers. Een must read!

Webber kijkt in deze boeken terug in de tijd en komt terug met vele rijkdommen. Door achterom te kijken kunnen we volgens Webber met groter vertrouwen de toekomst ingaan. Het Christus Victor motief heb ik uit dit boek meegenomen.

Nog een boek van Robert Webber. Webber ziet als reactie op het postmodernisme een nieuwe groep evangelicalen ontstaan. Wat mij o.a. heeft aangesproken is dat deze groep zich meer op relaties richt, de traditie als uitdaging ziet en theologie narratief benadert. Ook een must!

Theologie is mijn passie. Grenz is voor mij één van dé favoriete schrijvers geworden. In 2005 overleedt hij plotseling. Grenz weet de theologie levend te maken voor deze tijd. Hij ziet de postmoderniteit niet als het grote gevaar, maar als een mogelijkheid om het evangelie helder te communiceren. Dit citaat geeft goed weer waar Grenz voor staat: Stanley Grenz is an inspiration to a whole new breed of theologians who refuse to get caught up in the fundamentalist/liberal debate.

Opvolger en uitwerking van Renewing the center.



Missionaire ecclesiologie vanuit de Anabaptitische traditie. De relatie tussen de kerk, het koninkrijk van God en de cultuur sprak mij aan. De boeken die vanuit het "the Gospel and our Culture" netwerk verschijnen zijn de moeite waard om te volgen.


Volf schrijft theologie met een directe verbinding met het leven van alledag. Dit boek is een bestseller geworden. In een wereld die steeds weer wordt opgeschrikt door haat, is dit boek een stimulans om verder te kijken.


Ik zie uit naar een Nederlandse variant.



Met name het eerste deel is sterk. Het incarnationele kerkmodel wordt praktisch uitgewerkt. Daarom alleen al een aanrader.



In Engeland heeft de kerkverlating harder toegeslagen dan in de VS. Dat merk je in de inhoud van boeken van Murray. Stuart Murray laat zien dat de tijd van het Christendom ten einde is. De kerk moet opnieuw vorm krijgen. Lees de opvolger "Church after Christendom" voor een antwoord.

Het succes van de kerk

Waaraan herken je het succes van de kerk? Deze vraag stelt David Fitch zichzelf in The Great Giveaway. Hij is leider van een emerging church met de naam Up/Rooted en, dat is niet onbelangrijk, de kerk is aangesloten bij de CAMA. Het doet mij goed dat ook collega's vanuit hetzelfde kerkverband nadenken over kerk zijn in een postmoderne wereld.

Kun je succes meten? De gezondheid of succes van de kerk meet je, zegt Fitch, door de trouw van de bezoekers. Trouw is tegengesteld aan individualisme. Trouw is de belichaming van Jezus' leven op aarde. Hij was trouw tot aan de dood.

Hoe? Een aantal punten:

1. Kijk naar het aantal dopelingen in plaats van naar het aantal beslissingen om christen te worden. Door middel van de doop beaam je wat Jezus heeft gedaan in je leven.
   
2. Meet op een kwalitatieve manier de mate van gemeenschap. Hoe? Door middel van vragen geeft hij een aantal suggesties. Hoe vaak heeft iemand je de harde waarheid gezegd zonder dat dat de relatie verstoorde? Wanneer heb je zonde beleden aan iemand die je vertrouwde? Wanneer bezocht iemand je voor het laatst toen je ziek was? Wanneer bad je samen met iemand over een zaak die voor jou van uitermate groot belang was?
   
3. Meet het aantal gemeentestichtingen in plaats van de grootte van de kerkgebouwen.

Ik ben nog steeds aan het nadenken over zijn punten. Hij zoekt naar echtheid in het geloof en in de gemeenschap van de kerk. Dat spreekt aan. Met name punt 2. Als je goed kijkt naar de vragen dat kost gemeenschap enorm veel transparantie en kwetsbaarheid...